główna  wzmacniacze   głośniki  okablowanie  kino domowe  sprzedam  ftp  o mnie  linki  e-mail

 

 

KINO DOMOWE

Kino domowe jest ostatnio bardzo modnym tematem i niestety, często nadużywanym sloganem reklamowym. Jak sama nazwa wskazuje jest to stworzenie w domu warunków panujących w kinie. Najważniejszą rzeczą odróżniającą oglądanie filmów w domu od oglądanych w kinie jest wielkość obrazu i co ważniejsze dźwięk.

OBRAZ

Obraz kinowy musi być bardzo duży, aby był widoczny przez wszystkich oglądających. Dlatego też nie jest konieczne instalowanie w domu, dla kilku osób, specjalnego projektora zdolnego do odtworzenia obrazu takiej wielkości. Takie konfiguracje są oczywiście spotykane w bardzo dużych pokojach i przy pokaźnych nakładach finansowych. W domu do tego celu wystarczy zwykły telewizor, choć zalecany jest duży kineskop np.28" zapewniający dobrą widoczność całej rodzinie. Większość filmów jest nagrywana w formacie szerokoekranowym (16:9) dlatego też posiadanie telewizora tego typu zapewni najlepszy obraz. Nie jest to wymogiem i tak, telewizor formatu 4:3 zapewni również dobry obraz a przy filmie w formacie 16:9 pojawią się charakterystyczne czarne pasy na dole i na górze ekranu (letterbox). Źródłem sygnału wizji może być program telewizyjny dostępny w eterze, z sieci kablowej, telewizji satelitarnej, magnetowidu lub odtwarzacza DVD. Pomijam tu odtwarzacz Laser Disk (LD) jako mało popularny.

DVD

 powiększenie

 Odtwarzacz DVD jest źródłem dobrego sygnału wizji i co najważniejsze odpowiedniego sygnału fonii. Jako jedyny odtwarzacz (oprócz LD) zapewnić może efekty dźwiękowe odpowiadające sali kinowej. Do tego celu konieczny jest odpowiedni system nagłośnienia, bez którego posiadanie odtwarzacza DVD jest pozbawione raczej sensu.

DŹWIĘK

Najważniejszy w kinie domowym jest nie obraz, lecz dźwięk. Dlatego też rozbudowa posiadanego sprzętu AV powinna zacząć się od tego elementu. W kinie domowym mamy do czynienia z dźwiękiem dookólnym (surround) czy inaczej mówiąc otaczającym. Definicje te nie przyjęły się i najczęściej używanym określeniem jest po prostu dźwięk wielokanałowy, określający z samej nazwy wiele źródeł dźwięku. A zatem określenie wielokanałowy jest używane razem z informacją dotyczącą ilości tych kanałów np. 5.1. Ilość kanałów, a także ich rozmieszczenie i co za tym idzie przeznaczenie jest zależna od rozbudowy systemu kina domowego jako całości. Od czego więc zacząć rozbudowę systemu dźwięku? Do tego celu niezbędne jest zapoznanie się z jego historią.

STEREO

 Punkt wyjścia stanowi system stereo składający się z dwóch pełnopasmowych kolumn głośnikowych rozstawionych po bokach. Taki system jest powszechny przy słuchaniu muzyki, jednak przy oglądaniu programów telewizyjnych odtwarzanie dźwięku powierzane jest niskiej jakości głośnikom znajdującym się w telewizorze. Bez względu na zaawansowanie techniczne uzyskiwane efekty są mierne, wynika to z małej odległości pomiędzy głośnikami jak i niedostatku niskich częstotliwości odtwarzanych przecież z małych głośników. Powszechnie używany system poszerzania sceny dźwiękowej tylko wprowadza niepotrzebne zamieszanie i brak możliwości lokalizacji pozornych źródeł dźwięku. Zastosowanie w telewizorach (droższe modele) subwofera poprawia nieco odtwarzanie basu jednak w niedostatecznym stopniu. Z tych przyczyn podłączenie do telewizyjnego (satelita itd.) wyjścia audio (stereo) wzmacniacza z parą kolumn (wieża) poprawia znacznie dźwięk. Zapewnia oglądanie i słuchanie na wysokim poziomie np. koncertów. I jest pierwszym wstępem do kina domowego.

SURROUND

Po nieudanych próbach z kwadrofonią (głównie z przyczyn związanych z zapisem czterech ścieżek). Pojawiły się systemy bazujące na zapisie stereo i rozszerzające pole dźwięku przez dodanie dodatkowego głośnika podłączonego do wzmacniacza stereo. Takie podłączenie można przeprowadzić we własnym domu podłączając głośnik (głośniki) do wzmacniacza stereo zgodnie z rysunkiem.

 PSEUDO - SURROUND

Aby nie doprowadzić do uszkodzenia wzmacniacza zaleca się, aby dołączone głośniki miały dużą impedancję, nie mniej niż 8omów, co przy szeregowym połączeniu da 16om i na pewno nie powinno wpłynąć na pracę wzmacniacza. Dobrze przy tym jak wzmacniacz dysponuje rezerwą mocy, np. gdy podłączone do niego zestawy są 8 omowe a może on współpracować także z 4 omowymi. Takie podłączenie zwane "SURROUND" realizowane było niegdyś w wielu tańszych wieżach. Tym sposobem stwarza się kanał różnicowy (odtwarzający różnicę między kanałem lewym a prawym) daje to możliwość "przesuwania" dźwięku także przód-tyłu. Ponieważ odtwarzane dźwięki przez ten kanał pozbawione są niskich częstotliwości (bas jako monofoniczny  jest odejmowany) to wielkość głośników tylnych nie jest krytyczna i mogą to być dość małe kolumienki. Ponieważ w takim systemie nie ma możliwości regulowania głośności kanału tylnego (jest ona zależna od efektywności zastosowanych głośników, czasem stosuje się regulowany szeregowy rezystor o wartości kilkunastu omów i odpowiedniej mocy) a więc i odpowiedniego ukształtowania sceny dźwiękowej, dlatego też powstały aktywne systemy surround.

SURROUND

W takim systemie główną rolę pełni procesor surround, który w sposób elektroniczny tworzy kanał różnicowy i podaje go na odpowiedni wzmacniacz, tym razem z możliwością regulacji jego wzmocnienia. Dodatkowo jeszcze opóźniając go w czasie, na ogół jest to 15-30ms zależnie od odległości słuchacza po to, aby dźwięki z tyłu były słyszalne później niż te docierające z kanałów przednich. I zarazem zwiększając dynamikę by kanał tylny mógł w pewnych sytuacjach być kanałem dominującym. Dodatkowymi funkcjami są zazwyczaj HALL i ECHO uzyskiwanymi przez różny czas opóźnienia kanału tylnego i pętle pogłosu. Mimo zastosowania czterech głośników jest to system trójkanałowy, dwa tylne są połączone razem i przenoszą pasmo od ok. 200Hz do 5-10KHz. Następnym krokiem było dołączenie kanału centralnego, który przetwarzając sumę kanału lewego i prawego (składowa mono) poprawił odtwarzanie dialogów, stąd jego nazwa dialogowy lub centralny. Taki system nazywa się systemem PROLOGIC.

powiększenie

PROLOGIC

powiększenie

Prologic jest najwyższym rozwinięciem systemu wielokanałowego opierającego się na źródle dwukanałowym (stereo) i jest systemem czterokanałowym. Składającym się z dwóch kanałów przednich, kanału centralnego i tylnego (w formie dwóch głośników). Dodatkowym rozwinięciem jest dodanie subwofera, co czyni go pięciokanałowym, faktycznie jest to 4.1 (cztery kanały + subwofer) jednak oznaczenie to nie jest stosowane w przypadku systemu prologic. Aby dopasować posiadany głośnik centralny, przewidziano w procesorze wybór jego wielkości ustawiane w kilku trybach. Tryb NORMAL -przewiduje centralny jako mniejszy od kanałów przednich, WIDE -głośnik duży i PHANTOM -brak głośnika centralnego i symulacja jego obecności przez kanały przednie. W tym ostatnim ustawieniu przypomina nieco zwykły system stereo z dodanymi kanałami tylnymi, czyli SURROUND. Głośnik centralny jest najważniejszym głośnikiem systemu (większość dźwięku jest emitowana przez niego) i jego jakość powinna odpowiadać jakości kanałów lewego i prawego. Aby odbierać w pełni wielokanałowy dźwięk z tego systemu (także surround) konieczne jest posiadanie specjalnego nagrania. Obecnie wszystkie filmy (może oprócz polskich) nagrywane są w tym systemie i oznaczane są znaczkiem DOLBY SURROUND na etykiecie filmu jak i na końcu jego projekcji.

 

THX

powiększenie

powiększenie THX - Jamo powiększenie THX - Kef powiększenie THX - B&W

 

THX jest specjalnym certyfikatem przyznawanym systemom prologic spełniającym jego ostre wymagania. Specyfikacja ta przewiduje odtwarzanie kanałów przednich (lewy, prawy, centralny) przez takie same zestawy głośnikowe i ustawione na tej samej wysokości. Charakteryzujące się wąskim kątem promieniowania w płaszczyźnie pionowej w celu likwidacji odbić od podłogi i sufitu. Co może wpłynąć na odbiór zamierzonych przez realizatora efektów dźwiękowych. Dlatego też kanały przednie mają charakterystyczną budowę, posiadają kilka (typowo trzy) małych głośników jeden nad drugim (układ symetryczny), co zapewnia wąskie charakterystyki kierunkowe w płaszczyźnie pionowej. Dodatkowo pasmo kanałów przednich ograniczone jest od dołu na poziomie 80Hz. Należy zwrócić uwagę na to, że głośniki do odsłuchu stereo nie są w tym przypadku kompatybilne. Poniżej 80Hz pracuje subwoofer i jest on nieodzownym elementem tego systemu. Co dziwne jego pasmo jest ograniczone również od dołu przy 35Hz, prawdopodobnie ze względów mocowych. Kanały tylne (boczne) mają również specyficzną budowę jako kanały różnicowe nie odtwarzają niskich tonów, stąd nie jest to od nich wymagane jak i przetwarzanie tonów najwyższych (pow. 5-10kHz). Są wykonane jako dipole, ich cechą charakterystyczną jest promieniowanie w przeciwnych kierunkach a tym samym znoszenie się dźwięku pomiędzy głośnikami. Ich odbiór jest możliwy poprzez odbicia od ścian, dlatego powinny być usytuowane po bokach odsłuchującego i zarazem w narożach pokoju. Certyfikat THX nie odnosi się tylko do systemu kolumn głośnikowych, lecz także do pozostałych komponentów, takich jak procesor i współpracujące z nim wzmacniacze. Norma THX narzuca również wymagania kablom głośnikowym, głównie są to oznaczenia kolorystyczne określające poszczególne kanały. Ze względu na trudności realizacji tych wszystkich wymagań oraz powstanie nowych standardów zapisu dźwięku jak i wysokie ceny, systemy THX należą do rzadkości. Przyczynił się do tego nieco zapis cyfrowy DOLBY-DIGITAL.

DOLBY-DIGITAL (AC3)

powiększenie

Dolby-digital 5.1 posiada pięć niezależnych pełnopasmowych kanałów + subwofer stąd oznaczenie 5.1. Jest systemem cyfrowym i polega na specjalnym kodowaniu pięciu kanałów w taki sposób, aby mogły być zapisane (zmieścić się) na nośniku, jakim jest płyta DVD (także LD). Nośnikiem jest również taśma filmowa, która nie jest używana w warunkach domowych. W przyszłości, źródłem tego sygnału będą także tunery satelitarne. W celu odbioru dźwięku DOLBY-DIGITAL konieczne jest posiadanie specjalnego dekodera wraz z wymaganymi wzmacniaczami mocy na każdy z kanałów. Podłączenie jest realizowane na drodze cyfrowej i jest ono światłowodowe albo koncentryczne. Kompresja w tym systemie powoduje 12-krotną redukcję strumienia danych i jest to kompresja stratna, w której część oryginalnej informacji dźwiękowej jest tracona. Choć dzięki specjalnemu jej algorytmowi, uwzględniającemu własności słuchu ludzkiego i usuwającemu część informacji potencjalnie niesłyszalnej, zapewnia wysoką jakość dźwięku. Taka kompresja jest używana również w komputerach i jest zwana MP3. Do odtworzenia wszystkich kanałów potrzebna jest odpowiednia ilość pełnopasmowych kolumn głośnikowych. W celu dopasowania do posiadanych głośników procesory umożliwiają zdefiniowanie wielkości kolumny dla każdego kanału oddzielnie. Specjalne sygnały testowe pozwalają ustawić odpowiedni poziom dźwięku z każdego kanału a także wpisując odległości i definiując ich rozstawienie (z tyłu, z boku) obliczają odpowiednie opóźnienie i parametry dla procesora.

MPEG, DTS

powiększenie

Oprócz systemu DOLBY DIGITAL (AC-3) przyjętego jako standard jest kilka innych systemów kodowania dźwięku. Należą do nich system MPEG, w którym możemy zapisać również pięć niezależnych kanałów + subwofer (5.1). Jednak z pewnych względów nie przyjął się jako standard i nie wszystkie procesory dźwięku wielokanałowego obsługują go. DTS jest systemem dźwięku wielokanałowego tak jak MPEG, DOLBY DIGITAL, podstawową różnicą jest niewielki stopień kompresji rzędu 5-6 zapewniający potencjalnie lepszą jakość dźwięku. Można powiedzieć, że jest systemem audiofilskim i w ostatnim czasie staje się często umieszczany w tańszych procesorach. Jednak nie wszystkie starsze odtwarzacze DVD są wyposażone w wyjście sygnału DTS. Istnieje jeszcze kilka systemów, z których można wymienić SDDS opracowany przez firmę SONY i stosowany głównie w kinach.

THX EX

powiększenie

powiększenie, rozmieszczenie głośników 5.1, 6.1, 7.1 .

Następnym ulepszeniem jest zwiększenie ilości odtwarzanych kanałów. I tak powstał system 6.1 sześć kanałów + subwofer, dodatkowym kanałem rozszerzającym podstawowy układ zalecany przez THX jest kanał tylny i tak jak kanały boczne wymaga jego realizacje w postaci dipola. Następnym krokiem jest wprowadzenie siódmego kanału w postaci dwóch kanałów tylnych (również dipolowych). Taki system nosi oznaczenie 7.1 i jest nazywany THX surround EX. Jest przy tym systemem cyfrowym bazującym na formacie zapisu MPEG, DOLBY DIGITAL czy DTS, w których zapisane jest tylko pięć kanałów (5.1) Pozostałe kanały (tylne) są tworzone w wyniku obliczeń z kanałów podstawowych podobnie jak ma to miejsce w DOLBY PROLOGIC. Warto wspomnieć, że certyfikat ze znaczkiem THX nie jest jedynym wyznacznikiem jakości. Powstały wysokiej klasy procesory surround nie posiadające tego typu oznaczenia wynika to z odmiennej koncepcji firm na tworzenie dźwięku wielokanałowego. Tym przykładem jest YAMAHA DSP-AX-1 posiadająca aż osiem kanałów.

PODSUMOWANIE

Jeśli decydujemy się na kino domowe to zadbajmy o komplet pięciu głośników i odpowiedni dekoder z koniecznymi końcówkami mocy. Jeśli nie przewidujemy w najbliższym czasie kupna odtwarzacza DVD w zupełności wystarczy zakup dekodera DOLBY PROLOGIC, który będzie współpracował z telewizorem stereofonicznym jak i magnetowidem (stereo) czy tunerem satelitarnym. Dając w efekcie dźwięk wydobywający się z pięciu głośników. Oczywiście w przypadku zakupu odtwarzacza DVD system także spełni swoją role jednak znacznie lepsze efekty zapewni w tym przypadku dekoder DOLBY DIGITAL dający pięć niezależnych kanałów. Następną rozbudową systemu może być dodanie subwofera (aktywnego), powinien być on (głośnik) większy od posiadanych kolumn przednich, aby zapewnić większe możliwości w odtwarzaniu niskich częstotliwości. Dodanie małego subwofera do dużych kolumn jest zupełnie bezcelowe. Aby w pełni cieszyć się dźwiękiem z systemu wielokanałowego konieczne jest odpowiednie rozstawienie posiadanych kolumn nie może to być jakiekolwiek upchanie ich po regałach. Dlatego czasem lepiej jest zdecydować się na zakup zestawu małych głośników, łatwo rozstawialnych w pokoju, koniecznie uzupełniając je subwoferem.

 

główna    wzmacniacze    anatomia wzmacniacza    glośniki

budowa głośnika     parametry glośnika    budowa zwrotnicy    dla dociekliwych    problem filtru II rzędu

budowa kolumny   bassreflex  okablowanie   car kable    kino domowe     sprzedam    ftp    omnie     linki